از مومیایی کشف شده رضاخان چه خبر؟

خبری که روز سوم اردیبهشت ماه مبنی بر کشف یک مومیایی در شهری ری منتشر شد، خیلی زود دست به دست گشت و تا امروز همچنان از خبرهای داغِ رسانه هاست اما جالب اینجاست که تاکنون هیچ یک از نهادهای رسمی کشور حاضر به ارائه ی پاسخی شفاف و دقیق در این باره نشده اند.

  1. ۱ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
آیا مومیایی حرم عبدالعظیم حسنی جسد رضاخان است؟ +جزئیات
به گزارش نوداد (سکوی اجتماعی خبر)

اظهارنظرهای جسته گریخته ای هم که در این باره منتشر شده، هنوز نتوانسته تکلیفی برای این مومیایی مشخص کند. شواهدی که از همان ابتدا ارائه شد، این جسد را منسوب به پهلوی اول می کرد. اما انتشار این خبر چندان بار سیاسی یافت و پایِ اظهارات پراکنده ی سیاسی چه از سوی نهادهای رسمی و چه از سوی طبقات مختلف اجتماعی را به میان آورد، که راه را بر هرگونه مباحث علمی-تاریخی بست.

ابتدا تلاش کردیم با مصیب رحیم زاده، رئیس اداره میراث فرهنگی شهر ری درباره ی سرانجامِ این مومیایی صحبت کنیم. او با اشاره به اینکه اطلاعی در این خصوص ندارد و این موضوع به میراث فرهنگی شهر ری مربوط نمی شود، از ما خواست تا خبر را از اداره ی میراث فرهنگی استان تهران پیگیری کنیم!

وقتی با دلاور بزرگ نیا، مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران تماس گرفتیم، وی با اظهار بی اطلاعی از این موضوع گفت: این مسئله در حیطه ی میراث فرهنگی نیست، و" اداره ی فرهنگ و ارشاد اسلامی" قرار شده تصمیم نهایی را درباره ی این مومیایی اعلام کند!

در نهایت سعی کردیم با هدایت الله جمالی پور، فرماندار شهر ری صحبت کنیم. او در ابتدای گفتگو با اشاره به اینکه موضوعات مهم تری هست که خبرنگار می تواند به آن بپردازد، گفت: مرده ای بوده که پیدا شد و حالا هم دفن شده دیگر. الان یک ماه است که از این مسئله گذشته. این موضوع را باید از طریق تولیت حرم پیگیری کنید.

او در پاسخ به این سؤال که این مومیایی در حال حاضر کجاست، افزود: تا آنجایی که من اطلاع دارم آن را در جای مناسبی دفن کرده اند.

جمالی پور در پاسخ به این سؤال که این جسد کجا دفن شده، اظهار بی اطلاعی کرد و گفت: ما که وقت نداریم یک مرده ای که حالا پیدا شده را آنقدر پیگیری کنیم. این همه هر روز در کشور می میرند. ضرورتی ندارد که من جست وجو کنم که قبر هر کدام کجاست. این جسد هم مثل مردگان دیگر است و هیچ فرقی نمی کند.

سیدمحمد بهشتی، پژوهشگاه میراث فرهنگی، سیداحمد محیط طباطبایی، مشاور رئیس پژوهشگاه و بهروز عمرانی، سرپرست پژوهشکده باستان شناسی و معاون پژوهشگاه، هیچ کدام به تماس های ما پاسخ ندادند. درواقع موضوعی که به نظر ارتباطی مستقیم با پژوهشگاه میراث فرهنگی دارد با سکوت کامل این نهاد دولتی مواجه شده است.

روز نهم اردیبهشت ماه جامعه باستان شناسی ایران با انتشار بیانیه ای خواستارِ بررسی و پیگیریِ حرفه ای و تخصصی این موضوع شد. در بخشی از این بیانیه آمده است: حدود یک هفته است که از انتشار خبر کشف تصادفی یک جسد مومیایی شده در نزدیکی آستان شاه عبدالعظیم (ع) در شهر ری می گذرد و خبر آن در اکثر خبرگزاری های فارسی زبان منتشر شده است.

عدم پیگیری حرفه ای و تخصصی این موضوع و سکوت نهادهای مربوطه و متخصص نظیر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و همچنین پژوهشکدۀ باستانشناسی باعث شده که بحث و نظر در این رابطه، متأسفانه به یک بحث سیاسی تبدیل شود.

در جای دیگری از این بیانه آمده است: تاکنون مدرکی به دست نیامده که نشان دهد سنت مومیایی کردن اجساد، پیشینه ای در تاریخ ایران زمین دارد و از این نظر جسد مومیایی مذکور ، حتی اگر هویت آن غیرقابل تشخیص باشد و یا به رضاشاه تعلق نداشته باشد، از نظر علمی، تاریخی و میراث فرهنگی نمونه ای منحصربه فرد محسوب می شود و ضروری است که از آن محفاظت کامل به عمل آید.

جامعه ی باستان شناسی ایران در پایان، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را مسئول اصلی مطالعه و تصمیم گیری دربارۀ جسد فوق الذکر می داند و از این سازمان خواستار است به دور حواشی ایجاد شده، این مسئله را رسیدگی کنند.

مهدی معمارزاده، کارشناس ارشد میراث فرهنگی تهران در این خصوص گفت: "گفته می شود" جسد در جایی پیدا شده که رضاشاه دفن بوده. هم چنین باز "گفته می شود" که با لباس بوده است. خب همه ی این ها نشان از آن دارد که این مومیایی می تواند منسوب به پهلوی اول باشد. از طرفی وقتی چیزی در اختیار آزمایشگاه قرار نگرفته تا روی آن پژوهش کند، خب منِ کارشناس باید به چه چیزی استناد کنم تا بتوانم نظرم را اعلام کنم؟

در گفتگویی که با کامیار عبدی، باستان شناس و استاد دانشگاه در این رابطه داشتیم، او متذکر شد که این مسئله، موضوعی نیست که آنقدر حساسیت برانگیز باشد. او گفت: امروزه علم آن قدر پیشرفت کرده که دیگر نیازی به این همه هیاهو نیست. ولی انگار مردم هیچ سوژه ای ندارند و مجبورند به چنین خبرهایی متوسل شوند تا هوچی گری راه بیاندازد. این ها از یک پوچ گرایی و هِدونیسم می آید؛ اینکه مسائل روزمره زندگی را رها کنیم و به چنین چیزهایی توجه نشان دهیم.

او ادامه داد: بسیاری از کانال های تلگرامی هر کدام برای خودشان یک کارشناس شده اند. تخصص گرایی یکی از خصوصیات جامعه مدرن است. چون رضاشاه بخشی از تاریخ و فرهنگ فولکلور ما شده، همه احساس می کنند که باید یک حرفی در این باره بزنند و شهوت دیده شدن هم مزید بر علت می شود. خیلی از امکانات علمی امروزه در ایران وجود دارد. می توان با آزمایش دی ان ای به یک جواب دقیق رسید. درست است که خانواده مستقیم رضاشاه در ایران نیستند اما اطرافیان او هنوز هم در ایران حضور دارند. بنابراین رسیدن به یک نتیجه علمی کار پیچیده ای نیست.

وی با اشاره به واکنش مسئولان دولتی در برابر این خبر، افزود: برای من جالب تر از همه واکنش دولت به این مساله است. این مسئله به می تواند به ما نشان دهد که آیا ما هنوز در حال و هوای دوره های دگماتسیم هستیم یا اینکه یک مقدار عقلانیت و منطق در بین ما پیشرفت کرده!

وی اضافه کرد: همان موقع هم که در سال ۵۹ مقبره رضاشاه تخریب شد، این بنا در فهرست ثبت ملی بود. این جسد بخشی از تاریخ ماست. تاریخ ایران آنقدر فراز و نشیب داشته که ما خواهی نخواهی یک بخش هایی اش را می پسندیم و بخش هایی اش را هم نمی پسندیم. ما نمی توانیم تاریخ کشورمان را بنا به میل خودمان پاستوریزه کنیم.

او گفت: اگر استدلال حاکم، استدلال پاکیزه سازیِ تاریخ باشد، باید بنای سلطانیه را هم تخریب کنند، چون این بنا به دست مغول های یاغی و وحشی ساخته شده. همین طور مسجد گوهرشاد را هم باید تخریب کنیم چون در زمان سلسله ای ساخته شده که مؤسس آن تیمور؛ یک فرد خونخواه بود.

عبدی گفت: به هر حال، مقبره رضاشاه اوایل انقلاب تخریب شد و یک اثری که ثبت ملی بود، از بین رفت. الان چهل سال گذشته و ما هنوز دم از عقلانیت و منطق و اعتدال می زنیم. واکنش دولت در این میان مهم است؛ اینکه قرار است این مومیایی را به عنوان بخشی از تاریخ این مملکت یکجا دفنش کنند یا خیلی محترمانه آن را به خانواده اش تحویل بدهند تا هر کجا که در خارج کشور می خواهند دفنش کنند.

این استاد دانشگاه، عدم وجود مدیریت بحران در چنین مواردی را مشکل اساسی دانست و افزود: متاسفانه در کشور ما مدیریت بحران وجود ندارد. یکبار بحران در قامت سیل و زلزله خود را نشان می دهد، یکبار هم چنین چیزی تبدیل به بحران می شود و یک مرتبه جسدی پیدا می شود که نمی دانیم با آن چه کار کنیم. چون مدیریت بحران وجود ندارد هرج و مرج می شود و هیچ کس نمی داند چه کسی باید به این مساله رسیدگی کند. مدیریت بحران دقیقاً برای چنین مواقعی آموزش دیده است. در واقع خود مدیران بحران هم نمی دانند چه کار بکنند.




همرسانی نوشتار: