محیط زیست ایران در خطر نابودی

ظرفیت «سد ایلیسو» ترکیه بیشتر از همه سدهای ایران است ! + فیلم و عکس ها

طبق گزارش‌های سازمان محیط زیست و کارشناسان، در ایران، علل گرد و غبار و ریزگردها می‌تواند نسبت به هر شهر متفاوت باشد، اما یکی از اصلی‌ترین آن‌ها، زمین و دشت‌های رها شده و خشکی باتلاق‌هاست. همچنین وجود خشکسالی در منطقه، می‌تواند پیش‌زمینه‌ای برای ایجاد زمین‌های رها شده و در نتیجه پیدایش گرد و غبار شود.

  1. ۴ روز،۱۲ ساعت قبل
  2. ۰
نوداد -

به گزارش نوداد (بانک ویدیو خبر ایران) روزنامه «ستاره صبح» گفت‌و‌گویی در خصوص پدیده پیدایش گرد و غبارها در ایران را با دکتر مراد کاویانی راد، دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی انجام داده که نقطه نظرات وی را در پی می‌خوانید: 

گرد و غبار

همان‌طور که می‌دانید جهان در شرایط مناسبی از منظر شرایط زیست‌محیطی به سر نمی‌برد. در این میان پدیده ناخوشایند گرد و غبار به ویژه در سال‌های اخیر به یک معضل جدی تبدیل شده است. توضیح دهید ضرورت پیگیری این مسائل از سوی کشورهای جهان چیست؟ 

طی چند دهه اخیر متأثر از دست‏اندازی انسان‏ها در محیط زیست، توانش‌های بوم شناختی محیط زیست به شدت شکننده و آسیب‏پذیر شده است. از سویی دیگر تولید گازهای گلخانه‌ای نیز به گرمایش جهانی شدت بخشیده و بر تبخیر و تعرق جهانی افزوده و وضعیتی ایجاد کرده که به تشدید سیل‌ها و خشکسالی‌های پیاپی انجامیده است. تغییر اقلیم دگرگونی الگوی بارش در قالب تغییر در نوع، میزان و نوع بارش منجر شده تا پیامد آن در کشورهای واقع بر کمربند خشک جهان نمود بیشتری یابد و امنیت زیست محیطی و غذایی آن‌ها را به شدت متأثر کند. در کنار موارد یاد شده در جنوب غرب آسیا که میزان بارش به صورت طبیعی اندک است به علت رشد جمعیت و توسعه اقتصادی و شهرنشینی میزان مصرف آب بر آب موجود پیشی گرفته و همچنین، امنیت و توسعه در این منطقه با مهار رودها در قالب سدسازی‏های بی‏شمار توسط کشورهای فرادست آن هم در حوزه‌های مشترک و رودهای مرزی تعریف شده به گونه‌ای که نتیجه این اقدامات تشدید خشکسالی‌ها و کمبود و بحران آب است که یکی از نتایج خطرناک آن پیدایش کانون‌های زیرگرد و تشدید فعالیت آن‌ها طی چند دهه اخیر بوده است به گونه‌ای که امنیت همه کشورهای منطقه، به ویژه کشورمان را تهدید می‌کند. بر بنیاد چنین شناسه‌هایی جمهوری اسلامی ایران برگزاری کنفرانس بین‌المللی «مقابله با گرد و غبار؛ چالش‌ها و راه حل‌های عملی» را پیشنهاد کرد که پس از موافقت سازمان ملل، کشورمان به عنوان میزبان این نشست که برای نخستین بار با موضوع گرد و غبار برگزار می‌شود، انتخاب شد.

کنفرانس بین المللی مقابله با طوفان های گرد و غبار

هفته گذشته کنفرانس بین‌المللی «مقابله با گرد و غبار» در تهران برگزار شد. آیا برگزاری چنین همایش‌هایی تاکنون توانسته تأثیری مثبت بر روند کاهش پدیده‌های گرد و غبار در سطح جهان و به ویژه منطقه ما که از این معضل رنج فراوان می‌برد، داشته باشد یا خیر؟

از آنجا که نخستین کنفرانس در نوع خود برای رویارویی با پدیده گرد و غبار به شمار می‌رود بنابراین، هنوز زود است که درباره نتایج آن پیش‌بینی کرد، اما به هر روی مهم‌ترین مزیت این کنفرانس مشارکت و همکاری بین‌المللی به ویژه در میان کشورهای منطقه‌ای است. با این حال، من در کوتاه مدت نسبت به نتایج آن خیلی خوش بین نیستم. زیرا همه کشورهای منطقه به یک اندازه از پیامدهای آن متأثر نیستند و کشورهایی که بیشترین نقش را داشته‌اند تمایل چندانی در کوتاه‌مدت به همکاری ندارند.

آب گیری سد ایلیسو

یکی از دلایلی که سبب شده نگرانی‌ها نسبت به آینده پدیده‌های گرد و غبار در منطقه افزایش یابد، اقدامات عمرانی برخی کشورهای منطقه از جمله ترکیه و پروژه سدسازی ایلیسو در این کشور است. آیا مرجعی رسمی در عرصه بین‌الملل وجود دارد که بتوان از طریق آن پیگیر اینگونه اقدامات مخرب در منطقه شد؟

ترکیه متهم اصلی پیدایش ریزگرد در عراق است که تا کنون کنش‌های فرافکنانه‌ای درخصوص سدسازی‌های بی شمار داشته است. جالب است بدانید ظرفیت سد ایلیسو در ترکیه بیش از همه سدها و بندهایی است که در ایران ساخته شده اند. از دیگر سو، همین آب اندکی نیز که در دجله و فرات رها می‌شود در کشورهای عراق و سوریه با ساخت چندید سدّ بزرگ باز هم کاهش می‌یابد. با این حال، عراق و سوریه به واسطه وابستگی به آب ترکیه و ناآرامی‌های داخلی تا کنون اقدام قضایی و حقوقی خاصی علیه ترکیه نداشته اند. قوانین بین‌المللی نیز در این خصوص نتیجه را به گفت و گوی کشورها واگذار کرده اند. به نظرم می‌رسد دست کم از طریق تشدید فشار افکار عمومی در منطقه علیه ترکیه می‌توان این کشور را به عقب نشینی واداشت.

ریزگردها

به نظر شما افزایش پدیده‌های گرد و غبار در دهه‌های گذشته و به ویژه در سال‌های اخیر، بیشتر به مسئله تغییرات اقلیمی بازمی گردد و یا با سوءمدیریت‌ها و درگیری‌های نظامی منطقه ارتباط دارد؟

افزایش پدیده گرد و خاک برآیند در هم تنیدگی همه آن هاست. در این میان، ناتوانی کشورها در ارائه الگوی بهینه مدیریت منابع آب، کاهش بارش و بی ثباتی‌های سیاسی چند ساله به همراه سیاست‌های آبی کشورهای فرادست رودها و حوضه‌های مشترک در تداوم و تشدید آن‌ها مؤثر بوده است.

گازهای گلخانه ای

چه راه‌کارهایی برای حل معضل پدیده‌های گرد و غبار وجود دارد؟

پیدایش کانون‌های ریزگرد و شدت فعالیت‌ها آن‌ها طی یک و نیم دهه اخیر محصول در هم تنیدگی عوامل مختلف انسانی در مقیاس محلی و جهانی است که در یک بازه زمانی طولانی مدت رخ داده است. از این رو، راهکار کوتاه مدت ندارند و کاهش پیامدهای آن نیازمند همکاری جهانی به ویژه کشورهای منطقه‌ای است. با این حال، چنانچه در کوتاه مدت راهکاریابی نشوند این توانایی را دارند که در تشدید و تداوم بی ثباتی منطقه اثرگذاری جدی داشته باشند. از این رو، کشورهای منطقه از یک سو در مقیاس داخلی ناگزیر از اصلاح الگوی مصرف آب، در مقیاس منطقه نیازمند همکاری و تعامل و در مقیاس جهانی باید دیگر کشورهای بزرگ تولید کننده گازهای گلخانه‌ای را به همکاری برانگیزند. از طرفی کارشناسان معتقدند که رایزنی‌های مستمر مسوولان ایرانی سبب طرح ضرورت مقابله با این معضل در قالب یک موضوع با اولویت جهانی شده تا اراده‌ای بین‌المللی برای رفع اساسی آن شکل گیرد.