پایان کار Tiangong-۱؛ عمارت بهشتی چینی ها برفراز جنوب اقیانوس آرام در آتش سوخت

ایستگاه فضایی در حال سقوط آزاد Tiangong-۱ آژانس فضایی چینی ها، پیش از فرود در جنوب اقیانوس آرام، در آتش سوخت.

  1. ۶ ماه،۳ هفته قبل
پایان کار Tiangong-1؛ عمارت بهشتی چینی‌ها برفراز جنوب اقیانوس آرام در آتش سوخت
به گزارش نوداد (سکوی اجتماعی خبر)

شب گذشته، Tiangong-۱، عمارت بهشتی چینی ها، با شعله ور شدن در جو زمین، مأموریت خود را هفت ساله ی خود را به اتمام رساند. طبق اعلام ستاد فرماندهی مشترک عملیاتی فضایی آمریکا (JFSCC)، ایستگاه فضایی آزمایشی آژانس فضایی چین، ساعت ۴:۴۶ صبح به وقت تهران، پیش از فرود، بر فراز جنوب اقیانوس آرام، تکه تکه شد و در شعله های آتش سوخت. طبق اعلام مقامات رسمی نیروی هوایی آمریکا، «JFSCC برای تأیید ورود مجدد ایستگاه فضایی Tiangong-۱ از سنسورهای شبکه ی نظارت فضایی و سیستم تحلیل مداری خود استفاده کرده است».

به احتمال قریب به یقین، برخی از قطعات ایستگاه فضایی Tiangong-۱ روی سطح زمین سقوط کرده اند؛ اما به گفته ی متخصصان سازمان ناسودآور The Aerospace Corporation، احتمال آنکه قطعات شعله ور یاد شده آسیبی را به بار آورده باشند، بسیار ناچیز و در حدود یک در یک تریلیون خواهد بود؛ اما کارشناسان توصیه می کنند که در صورت یافتن چنین قطعه ای، به هیچ وجه آن را لمس یا گازهای متصاعد از آن را تنفس نکنید؛ زیرا این قطعه ممکن است آغشته به سوخت سمی راکت، موسوم به هیدرازین باشد.

ابعاد ایستگاه فضایی آزمایشی چینی ها معادل ۳.۴ × ۱۰.۴ متر مربع و وزن آن حدود ۸ تن بود. Tiangong-۱ از دو قطعه ی اصلی، شامل «ماژول آزمایشی» و «ماژول منابع»، تشکیل شده بود که ماژول نخست برای میزبانی از فضانوردان استفاده می شد و ماژول دوم سیستم های انرژی خورشیدی و پیش رانش Tiangong-۱ را دربرگرفته بود. عمارت بهشتی چینی ها در تاریخ ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۱ (۷ مهر ۱۳۹۰) و بدون سرنشین، به مداری در ۳۵۰ کیلومتری سطح زمین پرتاب شد؛ بنابراین مدار Tiangong-۱ کمی پایین تر از مدار ایستگاه بین المللی فضایی (۴۰۰ کیلومتری سطح زمین) قرار داشت.

مأموریت اصلی Tiangong-۱، کمک به چین برای دستیابی به فناوری مورد نیاز جهت ساخت و مدیریت یک ایستگاه فضایی حقیقی در مدار زمین بود؛ هدفی که به اعتقاد چینی ها در دهه ی ۲۰۲۰ محقق خواهد شد. در تاریخ ۲ نوامبر ۲۰۱۱ (۱۱ آبان ۱۳۹۰)، فضاپیمای رباتیک Shenzhou-۸ با ملاقات تیانگانگ-۱، نخستین اتصال مداری چینی ها را رقم زد. دستاورد بزرگ چینی ها در ژوئن ۲۰۱۲ محقق شد؛ هنگامی یکی از سه سرنشین کپسول فضایی Shenzhou-۹، آن را به عمارت بهشتی متصل کرد برای مدت کوتاهی وارد ایستگاه فضایی آزمایشی چینی ها شد. سه فضانورد چینی دیگر یا «Taikonauts» نیز در ژوئن سال ۲۰۱۳ با فضاپیمای Shenzhou-۱۰ وارد ایستگاه فضایی تیانگانگ-۱ شدند. هرکدام از این ماموریت ها، حدود دو هفته به طول انجامید.

طول عمر تیانگانگ-۱ در ابتدا تنها دو سال برآورد شده بود و در حقیقت پس از خروج فضاپیمای شنژو-۱۰، بخش عمده ای از کار این لابراتوار فضایی به اتمام رسیده بود؛ اما این ایستگاه، فعالیت خود را برای انجام مشاهدات زمینی ادامه داد و پژوهشگران تا مارس سال ۲۰۱۶ با آن در ارتباط بودند تا اینکه ارتباط عمارت بهشتی چینی ها با اپراتورهای آن به دلایلی که آژانس فضایی چین هیچ گاه اعلام نکرد، به طور کامل قطع شد. در این مرحله، ورود مجدد غیرقابل کنترل تیانگانگ-۱ به جو زمین، اجتناب ناپذیر به نظر می رسید.

در این بین، به اعتقاد دین چنگ، پژوهشگر ارشد بنیاد هریتج که در زمینه ی برنامه های فضایی چین نیز تخصص دارد، چنین اصطلاحی (ورود مجدد غیرقابل کنترل)، از دید پژوهشگران خارجی است و مقامات رسمی فضایی چین بدان باور ندارند. او می گوید:

چینی ها اصرار دارند که بر تیانگانگ-۱ کنترل دارند، آن ها از شنیدن واژه ی «غیرقابل کنترل»، بسیار ناخشنود می شوند.

به گفته ی چنگ، مقامات اصرار داشتند که از محل دقیق تیانگانگ-۱ اطلاع دارند و می توانند به صورت لحظه به لحظه موقعیت آن را گزارش کنند؛ اما برای سایر کشورها، ورود مجدد «قابل کنترل»، به مفهوم هدایت فضاپیما توسط اپراتورها است؛ به عنوان مثال می توان به خارج کردن تعمدی ایستگاه فضایی میر روسیه در مارس سال ۲۰۰۱ بر فراز اقیانوس آرام اشاره کرد. چنگ می گوید:

ما باید به صورت دیپلماتیک و در قالب سیاست جهانی در زمینه ی امور فضایی، چین را وادار به پذیرش، مفهوم «قابل کنترل» در قیاس با سایر کشورها کنیم. شما نمی توانید مفهوم دلخواهی را به یک واژه نسبت دهید. برای پشتیبانی از چنین طرحی، باید تبعاتی را [برای چین] در نظر گرفت.

ورود مجدد تیانگانگ-۱ توسط JFSCC، گروه تحلیلی آمریکایی Aerospace Corp، آژانس فضایی اروپا و پژوهشگران سایر نقاط دنیا در قالب کمیته ی بین المللی هماهنگی بقایای فضایی پایش می شد. معاونت فرماندهی JFSCC، سرتیپ استفان وایتینگ می گوید:

JFSCC با دولت، صنایع و شرکای بین المللی بر سر پایش و گزارش ورود مجدد مواردی همچون تیانگانگ-۱ همکاری می کند؛ زیرا حوزه ی فضا برای امنیت بین المللی و مشترک ما حیاتی است. یکی از مأموریت های ما که همواره بر آن تمرکز داریم، پایش فضا و ده ها هزار قطعه از بقایایی است که فضا را فرا گرفته اند و در آن واحد با شرکای خود بر سر بهبود امنیت سفرهای فضایی و افزایش شفافیت در حوزه ی فضایی همکاری می کنیم. تمام ملل از حوزه ی فضایی امن و پایدار سود می برند. ما اطلاعات خود را با سایر کشورهایی که در فناوری فضایی دارند جهت حفظ فضا برای آینده ی بشریت به اشتراک می گذاریم.

Tiangong-۲، جانشین Tiangong-۱ در سپتامبر سال ۲۰۱۶ به فضا پرتاب شد و پس از یک ماه میزبان سه فضانورد بود و چند ماه دیگر، فضاپیمای رباتیک Tianzhou-۱ با اجرای چندین عملیات اتصال خودکار و سوخت گیری از آوریل ۲۰۱۷ تا سپتامبر ۲۰۱۷ با عمارت بهشتی دوم چینی ها ملاقات داشت. ظاهرا موفقیت این مأموریت ها چین را نسبت به ساخت یک ایستگاه فضایی دائمی متقاعد کرده است. چینی ها در نظر دارند تا ساخت و مونتاژ چنین ایستگاهی را از سال آینده آغاز کنند و نخستین مأموریت باسرنشین خود را در سال ۲۰۲۲ به انجام برسانند.

تیانگانگ-۱ بزرگترین فضاپیمایی نیست که از آسمان سقوط می کند، در حقیقت این عنوان به ایستگاه فضایی ۱۲۷ تنی میر روسیه می رسد، این ایستگاه در مارس ۲۰۰۱ به صورت کنترل شده در اقیانوس آرام سقوط کرد. بزرگترین فضاپیمایی که به صورت نسبتا غیرقابل کنترل، سقوط کرد، شاتل فضایی ۹۱ تنی کلمبیا بود که حین سقوط به زمین در تاریخ یک فوریه ی ۲۰۰۳ (۱۲ بهمن ۱۳۸۱) از هم گسیخت و تمام ۷ سرنشین آن درگذشتند و در نهایت بررسی ها نشان دادند که بریده شدن تکه ای از عایق فومی محفظه ی سوخت خارجی کلمبیا و ایجاد سوراخی در سپر حرارتی آن، دو هفته پیش از وقوع حادثه را دلیل بروز این فاجعه بوده است.