آتش به جان کاخ "سرهنگ آباد" زواره انداختند

خبر رسید بخشی از کاخ قاجاری سرهنگ آباد شهرستان زواره توسط افراد ناشناس در آتش سوخت، کاخی که صد سال بی توجهی را به چشم دیده بود و حالا که میراث فرهنگی دستی به سر و روی ان کشیده بود، این بار آتش به جانش افتاد تا فقط صفت بی توجهی برای آن کاربری نداشته باشد.

  1. ۵ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
کاخ سرهنگ‌آباد زواره
به گزارش نوداد (سکوی اجتماعی خبر)

مجموعه کاخ "سرهنگ آباد" در شهرستان زواره استان اصفهان یا همان شکارگاه "سهام السلطنه" در سال ۱۲۹۹ قمری توسط "مصطفی قلی خان سهام السلطنه عرب عامری" در دهستان سفلی از توابع بخش زواره اصفهان ساخته شده و نخستین گزارش تاریخی از این بنای ارزشمند را در سفرنامه حاج سیاح در سال ۱۲۹۶ قمری به دست آوردند.

شاید بتوان گفت از یک قرن پیش تا همین یکی دو سال قبل، تلاش ها برای سرپا ماندن این بنا هنوز جواب نداده بود اما بی تفاوتی ها تا امروز چیزی از عمارت «چهل ستون سرهنگ آباد» که زیباترین کاخ تاریخی باقیمانده در دل کویر است، کم نکرده!

بنائی که بی شباهت به «چهل ستون» اصفهان و باغ «عفیف آباد» شیراز نیست و سال هاست آن را خواهرخوانده ی «چهل ستون» اصفهان می دانند چون ۲۰ ستون و حوضی که با سنگ های مرمر زیبا مقابل ایوان بزرگ عمارت قرار گرفته، در اثر انعکاس آب، ستون های چوبی ایوان در آب حوض به شکل «چهل ستون» دیده می شود.

بنایی شاهانه که در دوره ی قاجار ساخته شد و به دلیل آب و هوای کوهستانی اش، «سهام السلطنه» دستور داد تا کوشک و شکارگاهی برایش در این مکان بسازند.

آتش به جان کاخ

عمارت «چهل ستون سرهنگ آباد» با حدود ۶۰۰ متر مربع مساحت، یک کوشک اصلی و سه طبقه دارد و سه بخش بنا در منتهی الیه شرقی عمارت شامل حمام، محل زندگی، خدمه ها و اصطبل قرار گرفته اند و در منتهی الیه غربی آن نیز بادگیرِ خانه را ساخته اند.

کاخ هم از سه ایوان جنوبی، شرقی و غربی تشکیل شده است. عمارت ۲۰ ستون جنس چوب و پایه های سنگی دارد که بخش هایی از سقف آن با گذر زمان ریخته بود و حتی بخش هایی به دلیل بی توجهی ها، تغییرات جوی و حفاری های غیرمجازی که دست شان زیادتر به سراغ تزئینات بنا، کتیبه ها، نقاشی ها، آینه کاری ها و گچ بری ها رفته، آسیب های زیادی به چشم دیده اند.

در گذشته؛ سقف عمارت را تیرک های چوبی با روکش فلز پوشانده بودند که بر اثر بی توجهی از بین رفته و بخش هایی از آیینه کاری ها هم به سرقت رفته اند.

براساس آن چه از حرف و حدیث های بومی های منطقه که از نقل قول های شفاهی گذشتگان به یاد آورده می شود، داستان این خانه و مالک اولیه اش قدری متفاوت است؛ برخی از مردم می گویند «سهام السلطنه در کاخ خود نتوانست زندگی کند و به دلیل یاغی بودنش دستگیر می شود و شاهزادگان و خدمه آن برای مدتی در این مکان اسکان یافتند.»

البته رد پای اظهارنظرهای متفاوت امروزی را می توان حتی در پرونده ی ثبتی این بنا نیز به چشم دید.

اگرچه در پرونده ی ثبتی «مجموعه ی سرهنگ آباد زواره» نوشته شده که این بنا در ۲۸ تیرماه ۵۵ و به شماره ی ۱۲۷۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، اما «احمد آزادی» (باستان شناسی که نامش به عنوان بررسی کننده این بنای تاریخی روی پرونده دیده می شود)، در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۷۶ عبارت «حکم ثبت ندارد» را برای مجموعه ی تفرجگاهی به کار برده است و این یعنی بنای تاریخی «مجموعه ی سرهنگ آباد زواره» هنوز نیاز به توجه متولیان میراث فرهنگی دارد.

شاید بتوان گفت این بی توجهی در طول سال های گذشته ادامه دار بوده است، اما به تازگی و بعد از حدود ۱۰۰ سال با اختصاص اعتباری حدود ۵۰۰ میلیون تومان، اقدامات برای آغاز مرمت و ساماندهی این کاخ آغاز شده بود، اما اکنون حتی فریدون اللهیاری، مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان در مورد این بنای تاریخی توضیح داد: عملیات مرمت مجموعه تاریخی کاخ سرهنگ آباد زواره از نیمه اول سال ۱۳۹۶ با اعتباری حدود پانصد میلیون تومان آغاز شد و تا پایان اسفند سال گذشته ادامه یافت.

او با اشاره به اینکه این مجموعه دارای مالکیت خصوصی بوده، افزود: سال گذشته با توجه به اینکه این مجموعه تاریخی به مدت نزدیک به ۱۰۰ سال متروک مانده بود، با توافق با مالکان که به سختی نیز انجام شد کار مرمت با توجه به صعب العبور بودن منطقه و فاصله ۴۰ کیلومتری روستای سرهنگ آباد از مرکز شهر، صرفا با اعتبارات دولتی آغاز شده و پس از پایان مرحله اول مرمت در پایان اسفند ماه سال گذشته پیمانکاران با نظارت اداره کل میراث فرهنگی، مجموعه را تحویل مالکان دادند.

وی همچنین در مورد تعرض صورت گرفته در این مجموعه تاریخی تاکید کرد: صبح امروز _سه شنبه ۱۴ فروردین_ گزارش های مردمی به یگان حفاظت اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان حاکی از این بوده که متاسفانه برخی افراد ناآگاه با تعرض به این مجموعه تاریخی و با روشن کردن آتش، بخشی از ایوان چوبی این اثر تاریخی که در سال گذشته مرمت شده بود، را سوزاندند.

او ادامه داد: با سرعت عمل یگان حفاظت میراث فرهنگی شهرستان اردستان و آتش نشانی شهر زواره، خوشبختانه از سرایت آتش به مجموعه اصلی بنا جلوگیری شد، اکنون نیز با کنترل آتش، توانسته ایم مجموعه اصلی بنا را از تعرض نجات دهیم.

به گفته ی وی در حال حاضر نیز با رفع خطر، مدیریت میراث فرهنگی و یگان حفاظت شهرستان با حضور مسئولان قضائی شهرستان در محل استقرار یافته و در حال پیگیری این اتفاق هستند.

اللهیاری همچنین در مورد نحوه ی پیگیری این آتش سوزی تاکید کرد: اگر چه این مجموعه مالک خصوصی دارد، اما با توجه به ثبت ملی این اثر و منحصر به فرد بودن آن با تمام توان پیگیر این تعرض و عمل غیر فرهنگی هستیم.

آتش به جان کاخ