تصویربرداری مستقیم از هاله غبارآلود اطراف سیاهچاله برای نخستین بار

دانشمندان اولین بار موفق شدند تصویر مستقیم هاله ی غباری اطراف سیاه چاله ای در کهکشان سیگنوس A را ثبت کنند.

  1. ۱ هفته،۴ روز قبل
تصویربرداری مستقیم از هاله غبارآلود اطراف سیاهچاله برای نخستین‌بار
به گزارش نوداد (سکوی اجتماعی خبر)

هفته ی جاری، روزهای خوشحال کننده ای برای علاقه مندان به سیاه چاله ها محسوب می شود؛ زیرا علاوه بر رونمایی نخستین تصاویر از افق رویداد سیاه چاله در آینده ای نزدیک، پروژه های دیگری نیز در جریان هستند. برای مثال، ستاره شناسان اولین بار موفق شده اند به طورمستقیم از هاله ی غباری اطراف سیاه چاله ای غول آسا و فعال تصویربرداری کنند.

برخی کهکشان ها ازجمله کهکشان های رادیویی، حاوی سیاه چاله های غول آسا و به شدت فعال هستند که درخشش آن ها در طول موج های رادیویی دیده می شود. چنین سیاه چاله هایی با دیسکی از مواد احاطه شده اند و اطراف دیسک هم هاله ی غول آسا و دونات شکلی از گردوغبار دیده می شود. چنین ساختار هاله ای در کهکشان رادیویی سیگنوس A قرار گرفته است. اگرچه سیگنوس A تقریبا ۷۶۰ تا ۸۰۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد، یکی از کهکشان های درخشان آسمان شب محسوب می شود.

سیاهچاله ی غول آسایی با جرم ۲.۵ میلیارد برابر جرم خورشید در مرکز کهکشان یادشده قرار گرفته است. این سیاه چاله مقادیر زیادی از ماده را در اطراف خود جمع کرده و فواره های پلاسما از قطب های آن به داخل فضا ساطع می شود. سیاه چاله های غول آسا و قرص برافزایشی و فواره های قطبی با یکدیگر مدل یکپارچه ی هسته ی کهکشانی فعال (AGN) را می سازند. «قرص برافزایشی» ساختار دیسک مانند ماده است که حول مرکز می چرخد و «فواره های قطبی» پدیده ای در ستاره شناسی است که در آن، مواد یون دار حول محور چرخش منتشر می شوند.

چنین هسته ای بسته به نوع کهکشان میزبان شکل متفاوتی خواهد داشت. کوازارها، بلازارها، کهکشان های رادیویی و کهکشان های سیفرت همه از AGNهای درخشان آسمان شب هستند؛ اما ویژگی های متفاوتی دارند. تفاوت بین آن ها را می توان براساس هاله ی غبار آن ها توصیف کرد. البته بسته به زاویه ی دید از زمین، ممکن است برخی ویژگی های آن ها از نظر مخفی بماند.

کریس کاریلی، اخترفیزیک دان رصدخانه ی ملی رادیویی (NRAO)، دراین باره می گوید:

این هاله بخش مهمی از پدیده ی AGN است و براساس شواهد، برای ساختارهای کم نور نزدیک به AGN وجود دارد؛ اما اولین بار است که این هاله در نزدیکی کهکشان رادیویی درخشان دیده می شود. این هاله نشان می دهد چرا اجرام با اسامی متفاوت ماهیت یکسانی دارند و فقط از زاویه های مختلف دیده می شوند.

از دیدگاه ما، هسته ی کهکشانی فعال سیگنوس A جانبی است؛ درنتیجه، هاله سیاه چاله را مخفی می کند. این کهکشان ۱۰ برابر نزدیک تر از کهکشان های رادیویی مقایسه پذیر است؛ بنابراین، تیم رصدخانه ی ملی رادیویی آمریکا (NRAO) تداخل سنج رادیویی آرایه ای عظیم (VLA) را برای بررسی دقیق تر این هاله به سمت آن قرار داد. درنهایت، آن ها موفق شدند هاله ای از گاز با عرض ۹۰۰ سال نوری را رصد کنند. این هاله ی گازی به شکل توده هایی در اطراف حفره ی سیاه غول آسای مرکز کهکشان سیگنوس A توزیع شده است.

در سال ۲۰۱۶، دومین سیاه چاله ی غول آسای این کهکشان کشف شد که فاصله ی زیادی از مرکز نداشت. براساس شواهد، این کهکشان در گذشته ای نه چندان دور با کهکشان دیگری برخورد کرده است. درنتیجه ، سیاه چاله ی غول آسای کهکشان دیگر به حیات خود ادامه داده است.

تصویر سیاهچاله

تصویر مستقیم VLA بخش مرکزی سیگنوس A را نشان می دهد

باوجوداین، ممکن است روزی دو سیاه چاله با یکدیگر ادغام شوند و سیاه چاله ای بسیار غول آسا با جرم ۶۶ میلیارد خورشید را بسازند. براساس پژوهش های سال گذشته روی سیگنوس A، هاله ی غباری اطراف سیاه چاله با میدان های مغناطیسی احاطه شده که جایگاه آن را تحکیم کرده اند. مشاهده های بعدی می توانند جزئیات بیشتری درباره ی تغییرات این هاله و نقش آن در سیستم AGN آشکار کنند. کاریلی می گوید:

بالاخره انتظار به پایان می رسد و می توانیم شواهد مستقیمی از وجود سیاه چاله را ببینیم. برای اندازه گیری شکل و ترکیب این هاله، به مشاهده های بیشتری نیاز داریم. برای مثال، ALMA (آرایه ی زیرمیلی متری، میلی متری بزرگ آتاکاما) می توانند مستقیما غبار را آشکار کند.




همرسانی نوشتار: