نشست مطبوعاتی «الیور استون» در سی و ششمین جشنواره جهانی فجر برگزار شد

سرشناس ترین مهمان سی و ششمین جشنواره جهانی فجر الیور استون امروز (چهارشنبه) در پردیس چارسو حاضر شد و به پرسش های خبرنگاران و اهالی رسانه پاسخ گفت.

  1. ۱ سال،۲ ماه قبل
نشست مطبوعاتی «الیور استون» در سی و ششمین جشنواره جهانی فجر برگزار شد
به گزارش نوداد (سکوی اجتماعی خبر)

در این نشست مطبوعاتی امیر اسفندیاری نیز در کنار استون حضور داشت. کارگردان برنده اسکار که آخرین بار دو سال پیش فیلم «اسنودن» را بر پرده سینماها داشت، از اولین تجربه سفرش به ایران و تماشای فیلم های ایرانی، گرایشش به ساخت فیلم مستند و… حرف های جالبی زده است که در ادامه می خوانید.

شما گرم ترین میزبان های من بودید

مهم ترین نکته در ارتباط با اولین تجربه سفر من به ایران میزبانی گرم شما بود. همه کسانی که دیدم چه در لابی هتل چه در فضای جشنواره و در طول سفرم به اصفهان، با لبخندهای گرم از من استقبال کردند. و همین جا بود که دوباره اهمیت سینما بهم یادآوری شد، این که چطور زبان فیلم می تواند با همه انسان ها در سراسر دنیا ارتباط برقرار کند.

همیشه سینمای ایران را تحسین کرده ام

در طول سالیان گذشته، حدود بیست فیلم ایرانی دیده ام اما از من نخواهید به طور مشخص به اسم فیلم یا کارگردان خاصی اشاره کنم، چون من برای به روز نگه داشتن خودم فیلم زیاد می بینم و اسامی در خاطرم نمی ماند. همیشه سینمای ایران را تحسین کرده ام. در همین مدت، به تماشای ده فیلم ایرانی نشسته ام. سعی می کنم تولیدات روز سینمای آسیای میانه را دنبال کنم. جشنواره جهانی فجر هم فرصت بسیار خوبی شد برای این که با فراغ بال به تماشای فیلم ها بنشینم و بدون این که دغدغه اکران فیلم خودم و نشست خبری و نقدش را داشته باشم از فضای جشنواره لذت ببرم.

منتظر فرصت مناسب در وقت مناسب بودم

ایران علاوه بر تاریخ غنی اش، همیشه یکی از بزرگ ترین مراکز فرهنگی جهان بوده و من همیشه به این کشور علاقه مند بودم. موجودیت ۲۵۰۰ ساله ایران بر روی نقشه جهان قابل انکار نیست. تا به حال هم مشغله های کاری اجازه نداده بود به ایران سفر کنم و من در انتظار فرصتی مناسب در زمانی مناسب بودم که به ایران بیایم. همان طور که پسرم شان چند سال پیش به اینجا سفر کرده بود و به گفته خودش اوقات بسیار خوشی را سپری کرده بود.

عاشق «سد معبر» شدیم

من پارسال در هیات داوری جشنواره فیلم بوسان حضور داشتم. در آن جشنواره هم مثل اینجا کلی فیلم های آسیایی خوب تماشا کردم. من و هیات داوری عاشق فیلم ایرانی «سد معبر» شدیم و جایزه اصلی جشنواره را مشترکا به این فیلم و یک فیلم کره ای اهدا کردیم. صداقت این فیلم در بیان معضلات تهران و ایران و نمایش ارتباط فساد و آشفتگی جاری در شهرداری تهران قابل ستایش است. نکته دقیقا اینجاست که مسایل روزمره و معضلاتی از این قبیل صرفا مختص تهران و ایران نیست در شهری مثل نیویورک هم وجود دارد، اما این که ما توانستیم با چنین فضایی در ایران آشنا شویم اتفاق بسیار جالبی بود. خط داستانی فیلم بسیار جذاب بود و مخاطب را به دنبال خودش می کشید. ضمن این که شخصیت اصلی فیلم که یک مامور (حامد بهداد) بود بازی درخشانی را به نمایش گذاشت.

بازگشت به مستندسازی روحم را تازه می کند

من خودم را ژورنالیست نمی دانم. من دراماتیست (داستان پرداز) هستم و زمانی که از درام ساختن خسته می شوم و به دنبال زنگ تفریحی در سینما هستم به سمت مستندسازی بازگشت می کنم. فیلم مستند و سر و کار داشتن با واقعیت و آدم های واقعی از جمله رهبران سیاسی دنیا روحم را تازه می کند. من با مهم ترین رهبران سیاسی دنیا مثل فیدل کاسترو، هوگو چاوز، ولادیمیر پوتین، یاسر عرفات و بنیامین نتانیاهو ملاقات داشته ام و درباره شان فیلم ساخته ام.

هیچ وقت قصد نداشتم درباره احمدی نژاد فیلم بسازم

در حال حاضر برنامه خاصی برای فیلم ساختن درباره سیاستمداران ایرانی ندارم. شایعه فیلم ساختن درباره احمدی نژاد که چند سال پیش سر زبان ها افتاد خبر جعلی بود و همین جا قویا تکذیبش می کنم. من هرگز از احمدی نژاد درخواست نکردم فیلمی درباره اش بسازم و اصلا نمی دانم منشاء چنین شایعه ای از کجاست اما باور کنید من آن قدرها هم فیلمساز جاه طلبی نیستم!

نشست مطبوعاتی «الیور استون» در سی و ششمین جشنواره جهانی فجر برگزار شد

سناریوهای متناقضی درباره داعش وجود دارد

ما در حال حاضر در جهانی زندگی می کنیم که بسیار سیاسی است. قاسم سلیمانی هنوز در قید حیات است و باید ببینیم ماجرای نبرد با داعش به کجا می رسد. در حال حاضر، سناریوهای متناقضی درباره داعش وجود دارد که فیلم ساختن درباره این موضوع را سخت می کند. نیروهای زیادی سد راه ساخت چنین فیلمی خواهند شد. برای مثال امریکا، اسراییل و عربستان قطعا روایت شما را قبول نخواهند داشت اما معنایش این نیست که شما نمی توانید در ایران فیلمی با چنین سوژه ای بسازید. فعلا باید منتظر ماند و دید آینده آبستن چه وقایعی است.

اگر من تصمیم گیرنده بودم اجازه می دادم پناهی به کن برود

شخصا آشنایی چندانی با جعفر پناهی ندارم اما می دانم سه، چهار فیلم تحسین شده در کارنامه اش دارد. از نظر من، مهم ترین اتفاق برای هر فیلمساز این است که بتواند فیلم مورد نظرش را بسازد. حالا گاهی ممکن است بتواند در هنگام نمایش فیلمش در عرصه های بین المللی حور داشته باشد و گاهی هم نه. من در جریان جزییات سیاسی مورد پناهی نیستم و ممکن است اظهار نظر در این باره میزبانانم را آزرده خاطر کند. با این حال، من اگر تصمیم گیرنده بودم اجازه می دادم پناهی برای نمایش فیلم جدیدش در کن حاضر شود، چرا که موافق آزادی بیان هنری تا جای ممکن هستم.

نقدم به فیلم های یکنواخت جشنواره ای در سراسر دنیا بود!

یادم نمی آید که در جریان مستر کلاس به طور مشخص به سینمای هند یا ایران اشاره کرده باشم. بعدا که آن نقل قول را به من نشان دادند متعجب شدم. من در آن جلسه که با حضور دانشجوهای فیلمسازی برگزار شد به طور کلی درباره فیلم های جشنواره ای در سراسر دنیا حرف زدم که اغلب ریتم یکنواخت و خسته کننده دارند. توصیه ام این بود که تا جای ممکن فیلم های هیجان انگیز بسازید. تامید کردم بهترین فرمول فیلمسازی از نظر من یک چیز است: تنش، تنش و تنش. ممکن است لزوما شما با این حرف من موافق نباشید.

بیلی وایلدر فیلمساز و منتقد را حتما می شناسید. وقتی فیلم «نیکسن» را ساختم به من انتقاد کرد که چرا یک فیلم را سه ساعت و ده دقیقه کش می دهی. حرفت را بزن و تمامش کن. فهمیدم که این آدم از فیلم کوتاه خوشش می آید. البته خودم نیکسن را دوست داشتم و به نظرم فیلم به قدر کافی تنش و کشمکش داشت. به این حال، فراموش نکنید که در این حوزه نظرات و سلایق بسیار شخصی است.

در مورد «اسکندر» از همکاری با وارنرها پشیمانم

همین جا باید در مورد فیلم «اسکندر» موضوعی را روشن کنم. نسخه اصلی فیلم که توسط خود من در سال ۲۰۰۴ تدوین شد سه ساعت و ۲۶ دقیقه ست. سال ۲۰۱۴، نسخه ای از فیلم در سایت آمازون در دسترس کاربران قرار گرفت و برادران وارنر هم نسخه دی وی دی فیلم را منتشر کردند که در بازار با استقبال خوبی روبه رو شد و چند میلیون دلار فروش کرد. با این حال، این نسخه مورد تایید من نیست و تدوین آن طبق سلیقه شخصی کمپانی برادران وارنر اعمال شده است. آنها مرا ناچار به حذف صحنه های زیادی کردند که از نظر من آسیب زننده بود و من اساسا اشتباه کردم به همکاری با این استودیو ادامه دادم. از آن زمان تا به حال، درباره این موضوع بارها و بارها نوشته ام و همچنان هم این نکته را گوشزد می کنم که از همکاری با وارنرها پشیمانم. البته این نکته را هم بگویم که یکی از بدشانسی های فیلم من زمان اکران آن بود که درست چند وقت بعد از آن، جرج بوش علیه عراق اعلان جنگ کرد و فیلم من به اثری ضد ایرانی تعبیر شد.

واکنش بی مورد رسانه های اسراییلی به حضورم در ایران

تنها انتقاد بی موردی که در این مدت بابت سفرم به ایران از من صورت گرفته، از سوی رسانه های افراطی و محافظه کار اسراییلی مطرح شده است. اتفاقا امثال همین رسانه ها، انتشار خبر جعلی فیلم ساختن درباره احمدی نژاد را شروع کردند. تا الان تنها واکنشی که بابت سفرم به ایران دریافت کرده ام همین بوده.

سیاست های امریکا ناقض حقوق بشر است

از سال ۲۰۰۱ به بعد و با رسیدن جرج دبلیو بوش به مقام رییس جمهوری، الگوی تغییر رژیم های خاورمیانه دنبال شد. بوش یا رییس جمهور سابق آمریکا یا ترامپ فرقی ندارند، این الگو با به راه انداختن آتش جنگ در افغانستان، عراق، لیبی، لبنان، و تا حد چشمگیری سوریه آغاز شد و هدف نهایی ایران است. سیاست مشمئزکننده ای که دولتمردان امریکا از آن به عنوان «تخریب خلاقانه» یاد می کنند و میلیون ها زندگی را در سراسر دنیا نابود کرده اما از نظر خودشان اشکالی ندارد چون ثروت، نفت و منابع طبیعی در خاورمیانه است و باید تحت کنترل در بیاید. فیلمسازی مستند بهترین شیوه برای پوشش مبحث جنگ در منطقه خاور میانه ست و هیچ ایده ای ندارم که چطور یک فیلم درام می تواند چنین مبحث عظیمی را به تصویر بکشد.

نشست مطبوعاتی «الیور استون» در سی و ششمین جشنواره جهانی فجر برگزار شد

بی اعتنایی امریکایی ها برایم دردناک است

وقتی فیلم «دبلیو.» را با محوریت جرج بوش پسر ساختم، واکنش مردم به این فیلم بی تفاوتی بود و این خیلی دردناک است. چون هر فیلمساز فقط یک بار در زندگی اش فرصت دارد به یک موضوع خاص آن طور که دلش می خواهد بپردازد . در آن فیلم سکانسی طولانی هست که اعضای شورای امنیت ملی امریکا دور هم جمع شده اند. ریچارد درایفوس که نقش دیک چینی را بازی کرده به سمت نقشه دنیا می رود و اشاره می کند ثروت، نفت و منابع طبیعی در خاور میانه ست، تهران را نشان می دهد و بعد این جمله را ادا می کند که «مردان واقعی عازم بغداد می شوند»، در همان حال کسی از او می پرسد: «استراتژی خروج مان چیست» و چینی پاسخ می دهد: «خروجی در کار نخواهد بود!» این همه فاجعه در عراق رخ داد اما مردم دیگر مثل گذشته حساس نیستند. تاریخ را باید مطالعه کرد و از آن درس گرفت. امریکا هر جا لازم بداند معاهدات بین المللی را نقض می کند و زیر پا می گذارد. مگر هنگام حمله به عراق ما از سوی سازمان ملل متحد مجوز داشتیم؟ نه! و حمله کردیم. برای دولتمردان امریکایی معاهدات بین المللی نقض شدنی اند.

آزادی بیان هنری در همه جای دنیا تحت الشعاع امنیت ملی است

من به سختی هزینه ساخت فیلم «دبلیو» را جور کردم، چون استودیوها سرمایه گذاری نمی کنند. سانسور را در لباس محدودیت اقتصادی به فیلمساز تحمیل می کنند. دست آخر هم فیلم فروش متوسطی در گیشه داشت برای فیلم «اسنودن» که سال ۲۰۱۶ ساختم حتی یک پنی هم از استوذیوهای امریکایی دریافت نکردم و در نهایت، آلمان و فرانسه حاضر به تامین بودجه فیلم شدند، جایی که طبق آمار بیش از ۶۵ درصد مردم ادوارد اسنودن را فردی آزادیخواه می دانند. در حالی که در امریکا فقط ۳۵ درصد مردم با او همراه اند و بقیه اسنودن را به عنوان کسی می شناسند که رازها را افشا کرد!

دست آخر هم یک پخش کننده بسیار کوچک حاضر شد این فیلم را در امریکا نمایش بدهد و در حالی که فیلم باید در جشنواره کن اکران می شد به دلیل مخالفت استودیوی پخش کننده، «اسنودن» اول در امریکا روی پرده رفت و متاسفانه در گیشه شکست خورد. البته بعدا در سینماهای اروپا از آن استقبال شد.

در فیلم «سد معبر» من بیان اعتراض آمیز را در قالب خشم دیدم. پس شما هم می توانید در فیلم هایتان انتقاد کنید. تنها راه دور زدن نظام سانسور، ظرافت داشتن در شیوه انتقاد است. من درباره ایران اطلاعات کافی ندارم ولی می دانم در همه جای دنیا برای پاسداری از امنیت ملی گام های سختگیرانه ای برداشته می شود و این موضوع محدود به امریکا، ایران و یا روسیه نیست.

برای مکرون و سیاست فرانسه متاسفم

دیشب وقتی به اتاقم در هتل برگشتم در اخبار تلویزیون ایران دیدم که امانوئل مکرون دوشادوش ترامپ ایستاده و دارند درباره لزوم بازبینی توافق هسته ای ایران حرف می زنند. خیلی متاسف شدم . من مادرم فرانسوی بوده و بنابراین نیمه فرانسوی محسوب می شوم . زمانی را به یاد آوردم که ژاک شیراک از مشارکت در حمله به بغداد خودداری کرد و مقتدرانه به بوش «نه» گفت . در حالی که مکرون جوان بدون حافظه و شناخت کافی از تاریخ، سعی دارد به شیوه سارکوزی از طریق دوستی با امریکا، فرانسه را مقتدر و قدرتمند جلوه بدهد اما متوجه نیست این سیاست بازگشت به دوران استعمارگری و امپریالیسم است. تماشای چنین صحنه ای در اخبار برایم بسیار غم انگیز بود و خاطرم مکدر شد.

دید مردم امریکا بسیار محدود است

در این صد سال مردم امریکا هنوز یاد نگرفته اند فیلم زیرنویس دار تماشا کنند. به همین دلیل هم سینمای فرانسه هنوز نتوانسته در میان مخاطبان سبنما در امریکا نفوذ پیدا کند، چطور می شود انتظار داشت این اتفاق برای سینمای ایران و چین رخ بدهد؟

امریکا به لحاظ جغرافیایی کشوری عظیم اما متاسفانه منزوی است. امریکایی ها مردمانی از خود متشکرند و به خودشان و صنعت فیلمسازی شان می بالند. برای درک سینمای دیگر کشورها، مردم امریکا باید بیش تر سفر کنند در حالی که اکثریت شان حتی گذرنامه هم ندارند. اگرچه با حضور پلتفرم های ثروتمندی مانند نتفلیکس فضا تا حدودی در حال تغییر است. از آن جایی که این کمپانی به دنبال پول است و ممکن است از فیلمسازها بهره کشی هم کند اما امیدوارم دست کم باعث رشد تعامل تجاری و بین المللی شود.

منبع: آی سینما –