سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره منظومه شمسی

عطارد کوچک ترین و سریع ترین سیاره ی منظومه ی شمسی است. یکی از دلایل ویژگی های منحصر به فرد این سیاره، فاصله ی نزدیکش به خورشید است.

  1. ۲ ماه،۱ هفته قبل
سفر به عطارد؛ چابک‌ترین سیاره‌ منظومه‌ شمسی
به گزارش نوداد (سکوی اجتماعی خبر)

عطارد یا مرکوری کوچک ترین و داخلی ترین سیاره در منظومه ی شمسی است. این سیاره کوتاه ترین دوره ی چرخش به دور خورشید (۸۸.۹۷ روز زمینی) را دارد. نام مرکوری براساس اساطیر رومی برای عطارد انتخاب شده است. خورشید از سطح عطارد سه برابر بزرگ تر و یازده برابر درخشان تر از زمین است. با اینکه عطارد نزدیک ترین فاصله با خورشید را دارد، داغ ترین سیاره ی منظومه ی شمسی نیست و این لقب را به دلیل جوّ متراکم می توان به سیاره ی همسایه ی آن، یعنی زهره داد.

عطارد در میان سیاره های منظومه ی شمسی، کمترین انحراف محوری و بزرگ ترین گریز از مرکز مداری را دارد. سطح پُرگودال و حفره ی عطارد مانند سطح ماه است و نشان دهنده ی سطح فعال این سیاره در میلیون ها سال پیش است. این سیاره از جوّی رقیق برخوردار و اختلاف دمایش زیاد است؛ به گونه ای که در نواحی استوایی، شب ها منفی ۱۷۳ درجه ی سانتی گراد و روزها ۴۲۷ درجه ی سانتی گراد است. دما در قطب های این سیاره به منفی ۹۳ درجه ی سانتی گراد می رسد. این سیاره فاقد قمر طبیعی است.

تاکنون، دو فضاپیما از عطارد بازدید کرده اند: مارینر ۱۰ که در سال ۱۹۷۴ و کاوشگر مسنجر که در سال ۲۰۰۴ به سمت این سیاره پرتاب شدند. البته، فضاپیمای بپی کولومبو نیز قرار است در سال ۲۰۲۵ به این سیاره برسد.

عطارد

شکل گیری

پس از گذشت سال ها از عصر فضا، هنوز بحث های زیادی بر سر نحوه ی شکل گیری سیاره ها وجود دارد و دانشمندان هنوز از نحوه ی شکل گیری آن ها مطمئن نیستند. درحال حاضر، دو نظریه ی مهم برای شکل گیری سیاره ها وجود دارد: ۱. نظریه ی تجمع هسته که درباره ی سیاره های سنگی مانند عطارد به واقعیت نزدیک است؛ ۲. نظریه ی ناپایداری دیسک که برای سیاره های گازی صدق می کند.

نظریه ی تجمع هسته

تقریبا ۴.۶ میلیارد سال پیش، منظومه ی شمسی ابری از گاز و غبار موسوم به «سحابی خورشیدی» بود. جاذبه به فروپاشی مواد و چرخش سریع آن ها منجر شد. بدین ترتیب، خورشید در مرکز این سحابی شکل گرفت. با شکل گیری خورشید، باقی مواد متراکم شدند و ذرات کوچک تر براثر نیروی جاذبه به یکدیگر پیوستند و به ذرات بزرگ تر تبدیل شدند. بادهای خورشیدی ذرات سبک تر را دور کردند و فقط مواد سنگی و سنگین در نزدیکی خورشید باقی ماندند که سیاره های سنگی همچون عطارد را تشکیل دادند.

مانند زمین، در ابتدا هسته ی فلزی عطارد شکل گرفت و سپس، عناصر سبک تر، گوشته و پوسته ی آن را تشکیل دادند. براساس رصدهای سیاره های خارجی، می توان نظریه ی تجمع هسته را به عنوان نظریه ی شکل گیری غالب سیاره های سنگی در نظر گرفت.

تجمع هسته

ویژگی های فیزیکی و ساختار

به دلیل نزدیکی عطارد به خورشید، دمای سطح آن در طول روز می تواند به ۴۵۰ درجه ی سانتی گراد هم برسد. بااین حال، ازآنجاکه عطارد فاقد جوّی قوی برای به دام انداختن گرما است، دمای سطح آن در شب تا منفی ۱۷۰ درجه ی سانتی گراد هم کاهش می یابد. بدین ترتیب، عطارد بیشترین اختلاف دما در میان سیاره های منظومه ی شمسی را دارد.

عطارد، کوچک ترین سیاره ی منظومه ی شمسی و تنها کمی بزرگ تر از ماه، قمر زمین، به دلیل نداشتن جوّ قوی پر از گودال و حفره های شهاب سنگی است. تقریبا ۴ میلیارد سال پیش، سیارکی به وسعت ۱۰۰ کیلومتر با عطارد برخورد کرد. قدرت این برخورد برابر با یک تریلیون مگاتن بمب بود. براثر این برخورد دهانه ی بزرگی به قطر ۱,۵۵۰ کیلومتر به وجود آمد که امروزه، حوزه ی کالریس نامیده می شود. وسعت این دهانه به اندازه ی ایالت تگزاس است. دراثر برخوردی دیگر محور گردش این سیاره منحرف شد.

فضاپیمای مسنجر ناسا در سال ۲۰۱۲ موفق شد یخ آب را در حفره های اطراف قطب شمال این سیاره کشف کند. احتمالا دنباله دارها و شهاب سنگ ها این آب را برای عطارد به ارمغان آورده اند.

حوزه کالریس

حوزه ی کالریس با قطر ۱,۵۵۰ کیلومتر بزرگ ترین دهانه ی شناخته شده در سطح عطارد است. برخورد به وجود آورنده ی این حوزه به قدری قوی بوده که باعث انفجار های آتشفشانی شده و حلقه ای به طول بیش از دو کیلومتر در اطراف حفره ی برخورد ایجاد کرده است

عطارد نه تنها در گذشته کوچک شده؛ بلکه انقباض آن امروز هم ادامه دارد. این سیاره ی کوچک از صفحه ای سرتاسری تشکیل شده که روی هسته ی آهنیِ آن را گرفته است. این هسته در حال سردشدن است و با سردشدن آن، حجم سیاره هم کاهش می یابد. این فرایند به مچاله شدن سطح سیاره منجر شده و صخره ها و دره های لخته مانندی به وجود آورده است. طول بعضی از این صخره ها بیش از صدها کیلومتر و ارتفاع آن ها به بیش از یک کیلومتر هم می رسد. برای مثال، طول دره ی عظیم عطارد ۹۹۷ کیلومتر و عرض آن ۴۰۰ کیلومتر و عمقش ۳,۲۰۰ کیلومتر است که از گرند کانیون آریزونا بزرگ تر و از دره ی کافتی بزرگ آفریقا عمیق تر است. توماس واترز، دانشمند ارشد اسمیتسونیان در موزه ی هوافضای ملی واشنگتن، دراین باره می گوید:

سن کمِ دره ها نشان می دهد عطارد هم مانند زمین سیاره ی فعالی ازنظر تکتونیکی است، با این تفاوت که فضای داخلی این سیاره روزبه روز سردتر و این سیاره فشرده می شود.

براساس بررسی صخره های سطح عطارد، این سیاره زمانی دچار زمین لرزه یا عطارد لرزه شده است. این، یعنی زمین، تنها سیاره ی فعال تکتونیکی نیست. علاوه براین در گذشته، سطح عطارد دچار تلاطم های آتشفشانی شده است. بااین حال، بررسی دیگری در سال ۲۰۱۶ نشان می دهد فوران های آتشفشانی عطارد تقریبا ۳.۵ میلیارد سال پیش به پایان رسیده اند.

عطارد پس از زمین، دومین سیاره ی چگال با هسته ی فلزی عظیم (با قطر ۳,۶۰۰ تا ۳,۸۰۰ کیلومتر) است که ۸۵ درصد کل قطر این سیاره را تشکیل می دهد. درمقابل، ضخامت پوسته ی عطارد تنها ۵۰۰ تا ۶۰۰ کیلومتر است. ترکیب هسته ی بزرگ و فراوانی عناصر فرّار روی این سیاره، دانشمندان را مدت ها سردرگم کرده بود.

نیم کره شمالی

نقشه ی توپوگرافی نیم کره ی شمالی عطارد که واسطه ی MLA کاوشگر MESSENGER آن را ثبت کرده است.

گودال های سطح عطارد ازنظر قطر و شکل از حفره های کاسه ای شکل کوچک تا حوزه های بزرگ چندحلقه ای با صدها کیلومتر قطر متغیر هستند. اسامی گودال ها و ویژگی های سطحی عطارد برگرفته از منابع متعدد هستند. برای مثال، حفره ها و دهانه ها براساس نام هنرمندان و موسیقی دانان و نویسندگان انتخاب شده است. نام تپه ها هم برگرفته از نام دانشمندانی است که در بررسی و پژوهش های عطارد نقش داشته اند.

روی هم رفته، تاکنون ۱۵ حوزه ی برخوردی در سطح عطارد شناسایی شده است. برای نمونه، طول حفره ی چندحلقه ای تولستوج به ۴۰۰ کیلومتر می رسد یا قطر حوزه ی بتهوون تقریبا ۶۲۵ کیلومتر است.

جوّ عطارد (اگزوسفر)

عطارد جوّی به شدت رقیق و متغیر دارد. جوّ عطارد که اگزوسفر هم نامیده می شود، ترکیبی از هیدروژن، هلیوم، اکسیژن، سدیم، کلسیم، پتاسیم و بخار آب است. مشخصات اگزوسفر عطارد از بادهای خورشیدی یا پوسته ی این سیاره سرچشمه می گیرد.

قبل از سال ۱۹۷۴، بر سر وجود جوّ عطارد اختلاف نظر وجود داشت و تصور می شد عطارد هم مانند ماه، قمر زمین، فاقد جوّ باشد. پس از رسیدن فضاپیمای مارینر ۱۰ به این سیاره در سال ۱۹۷۴، اگزوسفر رقیق آن کشف شد. همچنین، فضاپیمای بعدی، یعنی مسنجر، در سال ۲۰۰۸ اطلاعات دقیق تری از اگزوسفر عطارد ارسال کرد.

میدان مغناطیسی و مگنتوسفر

عطارد با وجود اندازه ی کوچک، میدان مغناطیسی سراسری و بزرگی دارد. براساس اندازه گیری های کاوشگر مارینر ۱۰، قدرت میدان مغناطیسی عطارد تقریبا ۱.۱ درصد قدرت میدان مغناطیسی زمین است. میدان مغناطیسی عطارد هم مانند میدان مغناطیسی زمین دوقطبی است؛ اما برخلاف زمین، به خوبی با محور چرخش این سیاره تراز شده است. براساس اندازه گیری های هر دو کاوشگر مارینر ۱۰ و مسنجر، قدرت و شکل میدان مغناطیسی این سیاره پایدار است.

عطارد در هر قرن، ۱۳ تا ۱۴ بار از مقابل خورشید عبور می کند

میدان مغناطیسی عطارد از قدرت کافی برای منحرف کردن بادهای خورشیدی و ایجاد مگنتوسفر یا مغناطیس کره برخوردار است. گرچه مگنتوسفر عطارد از مگنتوسفر زمین کوچک تر است، برای به دام انداختن پلاسمای باد خورشیدی به اندازه ی کافی قوی است. در مشاهده های فضاپیمای مارینر ۱۰، پلاسمای کم انرژی در اطراف مگنتوسفر این سیاره تشخیص داده شد. انفجار ذرات پرانرژی در دم مغناطیس کره نشان دهنده ی ماهیت متغیر مگنتوسفر این سیاره است (بخشی از مگنتوسفر سیاره که در جهت باد خورشیدی حرکت می کند).

کاوشگر مسنجر در ۶ اکتبر ۲۰۰۸ نشان داد میدان مغناطیسی عطارد به دلیل برخورد با طوفان های مغناطیسی می تواند بسیار نامتراکم و نفوذپذیر باشد.

مدار و چرخش

عطارد در میان سیاره های منظومه ی شمسی بیشترین گریز از مرکز را دارد. ۸۷.۹۶۹ روز برای تکمیل مدار این سیاره به دور خورشید زمان لازم است. مدار عطارد ۷ درجه به سمت صفحه ی مداری زمین انحراف دارد. انحراف محوری عطارد تقریبا صفر یا به طور دقیق تر برابر با ۰.۰۲۷ درجه است. این انحراف حتی از انحراف محوری مشتری، یعنی ۳.۱ درجه هم کمتر است. حرکت عطارد به دور مدار خود بسیار کند است و یک روز در عطارد برابر با ۵۹ روز زمینی است.

عبور عطارد از مقابل خورشید (گذار)

گذار یا عبور عطارد از مقابل خورشید زمانی رخ می دهد که این سیاره به صورت مستقیم بین خورشید و سیاره ی جلوتر عبور کند و درمقابل، صفحه ی خورشیدی ظاهر شود. عطارد طی گذار به صورت نقطه ی سیاه کوچکی دیده می شود که از مقابل دیسک بزرگ نارنجی رنگ خورشید عبور می کند.

مراحل عبور عطارد از مقابل خورشید

گذار عطارد درمقایسه با زمین بیشتر از گذار آن درمقایسه با زهره اتفاق می افتد و در هر قرن، ۱۳ یا ۱۴ بار تکرار می شود. عبور عطارد از مقابل خورشید معمولا در مِی یا نوامبر رخ می دهد. چهار گذار قبلی در این تاریخ های رخ داده اند: ۱۵ نوامبر ۱۹۹۹، ۷ مِی ۲۰۰۳، ۸ نوامبر ۲۰۰۶ و ۹ مِی ۲۰۱۶. تاریخ عبور بعدی ۱۱نوامبر۲۰۱۹ و عبور بعد از آن ۱۳نوامبر۲۰۳۲ خواهد بود. گذار معمولی فقط چند ساعت دوام می آورد. در ۳ژوئن ۲۰۱۴، مریخ نورد کریاسیتی گذار عطارد از مقابل خورشید را رصد کرد و این اولین بار بود که گذار سیاره ای از سیاره ای غیر از زمین رصد می شد.

رصدها و کاوش ها

عطارد هم مانند ماه و زهره، فازهای مشخصی از خود را نشان می دهد و وقتی در فاز کامل قرار دارد، درخشان تر از همیشه است. اگرچه عطارد به دلیل انحراف مداری در فاز کامل در دورترین فاصله از زمین قرار دارد، تنها در این فاصله به حداکثر درخشندگی می رسد. بااین حال، به دلیل نزدیکی عطارد به خورشید، رصد کامل آن در فاز کامل ناممکن است. عطارد، تنها در فاز های اول و چهارم به خوبی رصد می شود. فاز یک چهارم اول و آخر در منتهی الیه شرق و غربی خورشید رخ می دهند.

روشی دیگر برای رصد عطارد، رصد این سیاره در ساعات روز و در شرایط مناسب به ویژه در یک چهارم اول و آخر است. در طی رصد، باید مراقب باشید تلسکوپ را به سمت خورشید قرار ندهید؛ زیرا خطر آسیب به چشم وجود دارد. در رصدهای زمینی، تنها یک دیسک جزئی درخشان با جزئیات محدود دیده می شود. به همین دلیل، دو فضاپیمای مارینر ۱۰ و مسنجر برای بررسی دقیق تر به این سیاره ارسال شدند. تلسکوپ فضایی هابل به دلیل اجتناب از آسیب های خورشیدی نمی توانند عطارد را رصد کنند.

تلسکوپ های مستقر در زمین

اولین مشاهده های تلسکوپی عطارد را گالیله در قرن هفدهم انجام داد؛ هرچند تلسکوپ او قدرت کافی برای تشخیص فازهای عطارد نداشت. در سال ۱۶۳۱، پیر گاسندی اولین مشاهده های تلسکوپی از عبور این سیاره از مقابل خورشید را ثبت کرد (طبق پیش بینی یوهانس کپلر). در سال ۱۶۳۹، جیوانی زوپی از تلسکوپ برای کشف شباهت فازهای این سیاره با ماه و زهره استفاده کرد.

عبور سیاره ای از مقابل سیاره ای دیگر (اختفا) پدیده ای نادر در ستاره شناسی است. عطارد و زهره هر چند قرن یک بار از مقابل یکدیگر عبور می کنند و تنها تاریخ این رویداد، یعنی ۲۸می ۱۷۳۷ را جان بویس در رصدخانه ی سلطنتی گرینویچ ثبت کرده است. اختفای بعدی عطارد به وسیله ی زهره در ۳ دسامبر ۲۱۳۳ خواهد بود. عطارد به دلیل مشکلات رصد، در طول تاریخ کمتر از سایر سیاره ها بررسی شده است. در دهه ی ۱۸۸۰، جووانی اسچیاپارلی این سیاره را دقیق تر بررسی کرد و نشان داد دوره ی چرخش عطارد ۸۸ روز است.

در ژوئن ۱۹۶۲، دانشمندان اتحاد جماهیر شوروی در مؤسسه ی الکترونیک و مهندسی آکادمی علوم USSR با رهبری ولادیمیر کوتلنیکوف، اولین سیگنال رادار عطارد را دریافت کردند. سه سال بعد، رصدهای گوردون پتنگیل آمریکایی با تلسکوپی ۳۰۰ متری در پورتوریکو نشان داد مدت گردش این سیاره به دور خود ۵۹ روز است.

کاوشگرهای فضایی

دسترسی به عطارد از زمین مشکلات زیادی به دنبال داشت. یکی از دلایل این مسئله نزدیکی بیش ازحد این سیاره به خورشید بود. فضاپیماها برای ورود به مدار انتقال هوهمان (مداری بیضی شکل که برای انتقال بین دو مدار مدوّر در یک صفحه از آن استفاده می شود) در نزدیکی عطارد باید سرعت اولیه ی زیادی داشته باشند. سوخت موشکی موردنیاز برای سفر به عطارد بیشتر از سوخت موردنیاز برای گریز کامل از منظومه ی شمسی است؛ درنتیجه، تاکنون فقط دو کاوشگر موفق شده اند از عطارد بازدید کنند.

مارینر ۱۰؛ اولین مأموریت به عطارد

مارینر ۱۰، اولین فضاپیمایی بود که موفق شد از عطارد بازدید کند. این فضاپیما تصاویر واضحی از عطارد را به زمین ارسال کرد و موفق شد محیط و سطح این سیاره را بررسی کند. مارینر ۱۰ اولین فضاپیمایی بود که هم زمان در یک مأموریت از دو سیاره بازدید کرد. با وجود مشکلات مکانیکی مختلف در طول این مأموریت، ناسا اطلاعات زیادی از این فضاپیما به دست آورد؛ بنابراین، مارینر ۱۰ را می توان اولین مانوور مهارت ناسا دانست که امروزه در آن حرفه ای شده است.

مارینر ۱۰ در سال ۱۹۷۳ پرتاب شد. در ۵ فوریه ۱۹۷۴، به زهره رسید و از جاذبه ی آن برای ادامه ی مسیر و رسیدن به عطارد کمک گرفت. در ۲۹ مارس ۱۹۷۴، به عطارد رسید و در طی مأموریتش، سه بار از کنار آن عبور کرد.

قبل از پرتاب مارینر ۱۰ در ۳ نوامبر ۱۹۷۳ از منطقه ی Cape Canaveral، اطلاعات کمی درباره ی همسایگان منظومه ی شمسی وجود داشت. مارینر ۱۰ با سرعت درخورتوجهی از زهره و عطارد بازدید کرد. ستاره شناسان آن زمان درباره ی چگالی زیاد عطارد و جنس هسته ی آن کنجکاو بودند. براساس فرضیه هایی که ناسا قبلا مطرح کرده بود، دلیل این چگالی زیاد، تراکم چشمگیر فلز در هسته ی این سیاره بود؛ اما سؤال هایی هم درباره ی جنس دقیق هسته و نحوه ی شکل گیری عطارد مطرح شده بود.

افزون براین، دانشمندان به دنبال بررسی واکنش عطارد درمقایسه با بادهای خورشیدی بودند. میدان مغناطیسی زمین از ما دربرابر ذرات خورشیدی محافظت می کند. بعضی از ذرات که از میدان مغناطیسی فرار می کنند، در بخش های قطبی، باعث به وجودآمدن شفق های قطبی می شوند. مارینر ۱۰ با کمی خوش اقبالی توانست بعضی از رازهای مربوط به عطارد را فاش کند. ساخت این فضاپیما در سال ۱۹۷۳، ۱۰۰ میلیون دلار هزینه برداشت که تقریبا معادل نیم میلیارد دلار امروزی است.

مشکلات در مسیر زهره

قرار بود مارینر ۱۰ طبق برنامه از زهره بازدید کند. ناسا نه تنها باید این فضاپیما را سالم نگه می داشت؛ بلکه باید مطمئن می شد این فضاپیما روی مسیر صحیح قرار دارد تا به سلامت به مقصد بعدی خود، یعنی عطارد برسد.

مارینر در مسیر زهره با مشکلات مکانیکی متعددی روبه رو شد. بلافاصله پس از پرتاب، ناسا متوجه غیرفعال بودن گرم کن های دوربین تلویزیونی روی این فضاپیما شد. بخش کنترل مأموریت، دستوری برای غیرفعال سازی و سپس، فعال سازی مجدد این گرم کن ها ارسال کرد؛ اما موفقیت آمیز نبود. خوشبختانه دمای دوربین درنهایت به ثبات رسید. افزون براین، این فقط مشکل مارینر ۱۰ در مسیر زهره نبود. به دلیل بُروز مشکل در آنتن های فضاپیما، برقراری ارتباط و انتقال داده ها هم دچار مشکل شد. بدتر از همه، مارینر ۱۶ درصد از سوخت کنترلی خود را در ۲۸ ژانویه از دست داد.

رسیدن به عطارد

مارینر ۱۰ در ۲۹ مارس ۱۹۷۴ به عطارد رسید. اولین تصاویر دریافتی از مارینر ۱۰، سیاره ای متروک را نشان می داد که سطح آن شبیه به سطح ماه، قمر زمین بود. حفره ها و زمین خشک آن در تصاویر مشخص بودند؛ اما یکی از تفاوت های عمده ی عطارد با ماه، وجود صخره ها و دره های عمیق است. به عقیده ی دانشمندان، پوسته ی عطارد به مرورزمان چروک شده است.

تصویر مارینر 10

مارینر ۱۰ این تصویر را از جنوبی ترین منطقه ی عطارد گرفته است

یکی از موفقیت های شگفت انگیز مارینر ۱۰، بررسی میدان مغناطیسی عطارد بود. براساس اندازه گیری ها، عطارد میدان مغناطیسی کوچکی داشت که برابر با یک شانزدهم میدان مغناطیسی زمین است. به عقیده ی دانشمندان، میدان مغناطیسی عطارد از داخل این سیاره سرچشمه می گیرد نه براثر تعامل این سیاره با بادهای خورشیدی.

مارینر ۱۰ موفق شد جوّ رقیق هلیومی در اطراف عطارد را کشف کند. در عبورهای بعدی، مشکلات متعددی برای مارینر به وجود آمد. سرانجام، ناسا مارینر ۱۰ را در ۲۴ مارس ۱۹۷۵ و پس از اتمام سوخت فضاپیما، برای همیشه خاموش کرد. مارینر ۱۰ احتمالا هنوزهم در حال گردش به دور خورشید است.

با وجود مشکلات مارینر ۱۰، اطلاعات زیادی از آن به دست آمد. مارینر ۱۰ مروری کوتاه بر عطارد داشت. مأموریت بعدی ناسا برای بررسی عطارد، فضاپیمای مسنجر بود که در سال ۲۰۰۸ پرتاب شد.

فضاپیمای مسنجر: نمایی جدید از عطارد

مسنجر اولین مدارپیمای عطارد بود. MESSENGER مخفف مأموریت Mercury Surface Space Environment Geochemistry and Ranging (سطح عطارد، محیط اطراف، شیمی زمین شناسی و مسافت یابی) با وزن ۴۵۳ کیلوگرمی نزدیک ترین همسایه ی خورشید را بررسی کرد و اطلاعات و تصاویری از نحوه ی شکل گیری حفره ها و چشم اندازهای اسرارآمیز آن را ارسال کرد. مأموریت مسنجر در ۳۰ آوریل ۲۰۱۵ و پس از پایان سوخت این فضاپیما و برخورد آن با سطح سیاره به پایان رسید.

کاوشگر مسنجر

این تصویر فضاپیمای مسنجر را در مدار اطراف عطارد نشان می دهد

مسنجر در ۳ اوت ۲۰۰۴ زمین را ترک کرد و از جاذبه ی سیاره های متعدد برای رسیدن به عطارد استفاده کرد. این فضاپیما در ۲ اوت ۲۰۰۵ برای افزایش سرعت از زمین کمک گرفت و سپس، به سمت زهره حرکت کرد و در تاریخ های ۲۴اکتبر ۲۰۰۶ و ۵ژوئن ۲۰۰۷ دوبار از زهره عبور کرد.

ازجمله اهداف مسنجر می توان به بررسی دلیل تراکم و چگالی زیاد عطارد درمقایسه با سیاره های دیگر و درک تاریخچه ی زمین شناسی عطارد و هسته ی آن و پی بردن به عملکرد میدان مغناطیسی این سیاره اشاره کرد.

مسنجر موفق شد یخ آب را در قطب شمال عطارد کشف کند

مسنجر حتی در اولین روزهای بررسی عطارد نیز مجموعه اطلاعات ارزشمندی  به زمین ارسال کرد. برای مثال، این فضاپیما موفق شد منابع سولفوری روی سطح عطارد را کشف کند. دانشمندان معتقدند بلوک های سازنده ی عطارد نه تنها اکسایش کمتری درمقایسه با سیاره های دیگر دارند؛ بلکه این ابر سولفوری سرنخ هایی درباره ی تاریخچه ی آتشفشانی این سیاره به دنبال دارد.

علاوه براین، مسنجر اندازه گیری عمق حفره های اطراف قطب شمال عطارد را شروع و نواحی سایه ی دائمی را بررسی کرد. مأموریت اصلی مسنجر به عطارد در مارس ۲۰۱۲ به پایان رسید؛ اما این مأموریت دوبار تمدید شد. دلیل این تمدید هم بررسی واکنش عطارد دربرابر حداکثر تابش و فعالیت های خورشیدی بود.

صفحات آتشفشانی عطارد که کاوشگر مسنجر ثبت کرده است

حفره های آتشفشانی

در سال ۲۰۱۲، مسنجر کشف کرد که هسته ی عطارد تقریبا ۸۵ درصد از شعاع آن را تشکیل می دهد. به عقیده ی دانشمندان، میدان مغناطیسی عطارد به دلیل وجود مایعات در هسته ی آن شکل گرفته است؛ زیرا معمولا گمان می رود هسته های مایع میدان مغناطیسی تولید می کنند. ساختار هسته ی عطارد با ساختار هر سیاره ی دیگری در منظومه ی شمسی متفاوت است. ارتفاع سنج مسنجر موفق شد بخش بزرگی را در نواحی کم ارتفاع شمالی سیاره کشف و از حوزه ی کالریس با قطر ۱۵۵۰ کیلومتر نقشه برداری کند.

کشف یخ آب

مسنجر به شکار یخ آب در قطب های مشتری رفت و موفق شد آن را در بخش های قطبی این سیاره کشف کند. در سال ۲۰۱۴، پژوهشگران با استفاده از داده های مسنجر از شواهد انفجارهایی پرده برداشتند که در دوره های مختلف روی عطارد رخ داده بودند. درعین حال، داده های مربوط به یخ آب در حفره ی بروکوفیو نزدیک به قطب شمال عطارد در سال ۲۰۱۴ منتشر شدند. در همان سال، مسنجر موقتا به ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری بالای سیاره رفت و از این فاصله دید بهتری به عطارد داشت.

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

سفر به عطارد؛ چابک ترین سیاره  منظومه  شمسی

مأموریت های آینده: بپی کلمبو (BepiColombo)

این مأموریت به مقصد عطارد از دو ماهواره تشکیل شده است: مدارپیمای سیاره ای عطارد (MPO) و مدارپیمای مگنتوسفری عطارد (MIO). هر مدارپیما مأموریت مشخصی دارد: MPO برای نقشه برداری از سطح و بررسی ترکیب اگزوسفر عطارد، تصاویری در طول موج های مختلف ثبت می کند و عملیات MIO هم بررسی مگنتوسفر است. آژانس فضایی اروپا و آژانس اکتشافات فضایی ژاپن به صورت مشترک روی بپی کلمبو کار می کنند و هرکدام مأموریت ساخت یکی از مدارپیماها را برعهده دارند. ESA (آژانس فضایی اروپا) مأمور ساخت MPO و JAXA (سازمان اکتشافات فضایی ژاپن) مأمور ساخت MIO است.

بپی کلمبو هم مانند مارینر ۱۰ و مسنجر، از جاذبه ی زهره و زمین برای رسیدن به عطارد استفاده خواهد کرد. بپی کلمبو از پیشرانه ی الکتریکی خورشیدی (موتورهای یونی) برای انجام مانور روی ماه و زهره و عطارد استفاده خواهد کرد. این مأموریت در نوامبر ۲۰۰۹ تصویب شد و در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۸ با موفقیت پرتاب شد. این فضاپیما در فوریه ی ۲۰۲۴ به عطارد خواهد رسید و به مدت دو سال به مأموریت خود ادامه خواهد داد.

Mercury P

Mercury p را سازمان فضایی روسیه برای بررسی عطارد پیشنهاد داده است. تاریخ پرتاب احتمالی این فضاپیما سال ۲۰۳۱ خواهد بود. این مأموریت شامل واسطه ی فرود هم خواهد بود.





همرسانی نوشتار: